normenkader
Dataverordening (EU) 2023/2854
De Data Act geeft gebruikers van verbonden producten een recht op hun gegevens en vereist dat fabrikanten de toegang al bij het ontwerp inplannen. Complass leidt u van de datainventaris via datatoegang en contracten naar uw rechten als exploitant.
Wat is Data Act?
De Data Act is Verordening (EU) 2023/2854 betreffende geharmoniseerde regels inzake eerlijke toegang tot en eerlijk gebruik van data (Dataverordening). Zij geldt sinds 12 september 2025 rechtstreeks in alle lidstaten en regelt de toegang tot gegevens van verbonden producten en gerelateerde diensten, de doorgifte aan derden, oneerlijke contractbedingen tussen ondernemingen, gegevensverzoeken van overheidsinstanties en de overstap tussen gegevensverwerkingsdiensten.
Actualiteit van de inhoud:
Is het op mij van toepassing?
De Data Act geldt voor fabrikanten van verbonden producten die in de EU in de handel worden gebracht en voor aanbieders van gerelateerde diensten, ongeacht hun vestigingsplaats. Daartoe behoren verbonden machines, installaties en besturingen, maar ook apps, serviceportalen en onderhoud op afstand. Ook gegevenshouders, gebruikers, gegevensontvangers en aanbieders van gegevensverwerkingsdiensten zoals cloud- en SaaS-diensten vallen eronder.
De verplichtingen voor datatoegang volgens hoofdstuk II gelden niet voor producten en gerelateerde diensten van micro- en kleine ondernemingen zonder grotere partner- of verbonden ondernemingen. De regels over oneerlijke contractbedingen en over de cloudwissel gelden daarentegen ongeacht de bedrijfsgrootte. Als exploitant van verbonden machines bent u gebruiker en hebt u eigen rechten op de gegevens.
Dit overzicht vervangt geen juridisch advies. De wettelijke of normatieve tekst is doorslaggevend; in Complass toetst u de toepasselijkheid aan de hand van een handleiding op basis van de vindplaatsen.
Rechtsgrondslag
- Art. 1 Data ActArtikel 1 Dataverordening Onderwerp en toepassingsgebied1. Deze verordening voorziet in geharmoniseerde regels voor onder meer: - a) het beschikbaar stellen van productgegevens en gegevens van een gerelateerde dienst aan de gebruiker van het verbonden product of gerelateerde dienst; - b) het beschikbaar stellen van gegevens door gegevenshouders aan gegevensontvangers; - c) het beschikbaar stellen van gegevens door gegevenshouders aan overheidsinstanties, de Commissie, de …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Onderwerp en toepassingsgebied
- Art. 2 Data ActArtikel 2 Dataverordening DefinitiesVoor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder: 1) “gegevens”: elke digitale weergave van handelingen, feiten of informatie en elke compilatie van dergelijke handelingen, feiten of informatie, ook in de vorm van geluids-, visuele of audiovisuele opnames; 2) “metagegevens”: een gestructureerde beschrijving van de inhoud of het gebruik van gegevens die het vinden en gebruiken van die gegevens …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Definities
- Art. 3 Data ActArtikel 3 Dataverordening Verplichting om productgegevens en gegevens van gerelateerde diensten toegankelijk te maken voor de gebruiker1. Verbonden producten worden zodanig ontworpen en vervaardigd, en gerelateerde diensten worden zodanig ontworpen en verleend, dat de productgegevens en gegevens van een gerelateerde dienst, met inbegrip van de relevante metagegevens die nodig zijn om die gegevens te gebruiken en te interpreteren, standaard, gemakkelijk, veilig, kosteloos en in een alomvattend, gestructureerd, algemeen gebruikt en machineleesbaar …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Toegankelijk maken van gegevens en precontractuele informatie
- Art. 4 Data ActArtikel 4 Dataverordening De rechten en plichten van gebruikers en gegevenshouders wat betreft het raadplegen, gebruiken en beschikbaar stellen van productgegevens en gegevens van een gerelateerde dienst1. Indien de gebruiker geen rechtstreekse toegang heeft tot de gegevens via het verbonden product of de gerelateerde dienst, stellen gegevenshouders de eenvoudig beschikbare gegevens, alsook de relevante metagegevens die nodig zijn om die gegevens te interpreteren en te gebruiken, onmiddellijk, met dezelfde kwaliteit als de voor de gegevenshouder beschikbare gegevens, gemakkelijk, veilig, kosteloos, in een …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Datatoegang voor gebruikers
- Art. 5 Data ActArtikel 5 Dataverordening Het recht van de gebruiker om gegevens te delen met derden1. Op verzoek van een gebruiker of van een namens een gebruiker optredende partij stelt de gegevenshouder eenvoudig beschikbare gegevens, alsmede de desbetreffende metagegevens die nodig zijn om die gegevens te interpreteren en te gebruiken, onmiddellijk, met dezelfde kwaliteit als de voor de gegevenshouder beschikbare gegevens, gemakkelijk, veilig, kosteloos voor de gebruiker, in een alomvattend, gestructureerd, …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Doorgifte van gegevens aan derden
- Art. 7 Data ActArtikel 7 Dataverordening Reikwijdte van de verplichtingen tot het delen van gegevens tussen bedrijven en consumenten en tussen bedrijven onderling1. De verplichtingen van dit hoofdstuk zijn niet van toepassing op gegevens die zijn gegenereerd door het gebruik van verbonden producten die zijn vervaardigd of ontworpen of gerelateerde diensten die zijn verleend door micro- of kleine ondernemingen, mits die ondernemingen geen partnerondernemingen of verbonden ondernemingen zoals gedefinieerd in artikel 3 van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG hebben die niet …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Uitzondering voor micro- en kleine ondernemingen
- Art. 13 Data ActArtikel 13 Dataverordening Oneerlijke contractuele bedingen die eenzijdig worden opgelegd aan een andere onderneming1. Een contractueel beding betreffende de toegang tot en het gebruik van gegevens of aansprakelijkheid en remedies in geval van schending of beëindiging van gegevensgerelateerde verplichtingen dat eenzijdig door een onderneming is opgelegd aan een andere onderneming, is niet bindend voor laatstgenoemde onderneming indien dit oneerlijk is. 2. Een contractueel beding dat dwingende bepalingen van het Unierecht …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Oneerlijke contractbedingen tussen ondernemingen
- Art. 23 Data ActArtikel 23 Dataverordening Belemmeringen voor een doeltreffende overstap wegnemenAanbieders van dataverwerkingsdiensten nemen de in de artikelen 25, 26, 27, 29 en 30 bedoelde maatregelen om klanten in staat te stellen over te stappen naar een dataverwerkingsdienst voor hetzelfde soort dienst die door een andere aanbieder van dataverwerkingsdiensten wordt verleend of naar on-premises ICT-infrastructuur of, in voorkomend geval, tegelijkertijd een beroep te doen op meerdere aanbieders van …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗Overstap tussen gegevensverwerkingsdiensten
Belangrijke data
- Entry into force of the Regulation (twentieth day after publication on 22.12.2023); start of the period of reduced switching charges · Art. 50, first subparagraph, Art. 29(2)Artikel 50 Dataverordening Inwerkingtreding en toepassingDeze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing met ingang van 12 september 2025. De uit artikel 3, lid 1, voortvloeiende verplichting is van toepassing op verbonden producten en de daaraan gerelateerde diensten die na 12 september 2026. Hoofdstuk III is van toepassing met betrekking tot verplichtingen om …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗
- General application; Chapter IV for contracts concluded after this date · Art. 50, second and fifth subparagraphsArtikel 50 Dataverordening Inwerkingtreding en toepassingDeze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing met ingang van 12 september 2025. De uit artikel 3, lid 1, voortvloeiende verplichting is van toepassing op verbonden producten en de daaraan gerelateerde diensten die na 12 september 2026. Hoofdstuk III is van toepassing met betrekking tot verplichtingen om …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗
- Design for access (Art. 3(1)) applies to connected products and related services placed on the market after this date · Art. 50, third subparagraphArtikel 50 Dataverordening Inwerkingtreding en toepassingDeze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing met ingang van 12 september 2025. De uit artikel 3, lid 1, voortvloeiende verplichting is van toepassing op verbonden producten en de daaraan gerelateerde diensten die na 12 september 2026. Hoofdstuk III is van toepassing met betrekking tot verplichtingen om …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗
- No more switching charges when switching between data processing services · Art. 29(1)Artikel 29 Dataverordening Stapsgewijze opheffing van overstapkosten1. Vanaf 12 januari 2027 brengen aanbieders van dataverwerkingsdiensten klanten geen overstapkosten meer in rekening voor het overstapproces. 2. Vanaf 11 januari 2024 tot 12 januari 2027 kunnen aanbieders van dataverwerkingsdiensten klanten verlaagde overstapkosten in rekening brengen. 3. De in lid 2 bedoelde verlaagde overstapkosten mogen niet hoger zijn dan de door de aanbieder van dataverwerkingsdiensten gemaakte …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗
- Chapter IV (Art. 13) also applies to contracts concluded on or before 12.09.2025 that are of indefinite duration or due to expire at least 10 years from 11.01.2024 · Art. 50, sixth subparagraphArtikel 50 Dataverordening Inwerkingtreding en toepassingDeze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing met ingang van 12 september 2025. De uit artikel 3, lid 1, voortvloeiende verplichting is van toepassing op verbonden producten en de daaraan gerelateerde diensten die na 12 september 2026. Hoofdstuk III is van toepassing met betrekking tot verplichtingen om …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗
- Evaluation of the Regulation by the Commission · Art. 49(1), (2)Artikel 49 Dataverordening Evaluatie en herziening1. Uiterlijk op 12 september 2028 voert de Commissie een evaluatie van deze verordening uit en brengt zij over de belangrijkste bevindingen verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad, en aan het Europees Economisch en Sociaal Comité. In het kader van deze evaluatie wordt met name het volgende beoordeeld: - a) situaties die moeten worden beschouwd als situaties van uitzonderlijke noodzaak voor de toepassing …Origineel openen (EUR-Lex – OJ L 2023/2854, 22.12.2023 (Dutch corrigenda R(04) and R(05) not incorporated)) ↗
Peildata volgens art. 50 van de verordening in de versie van 22.12.2023 met de rectificatie van 09.09.2025. De Commissie heeft met de Digital Omnibus (COM(2025) 837) wijzigingen voorgesteld; dit voorstel is nog niet vastgesteld.
Hoe Complass helpt
- 11fasen
- 47begeleide stappen
- 12documentsjablonen
- 43eisen in de catalogus
Begeleid Data Act-project
Elf fasen van toepassingsgebied, rollen en kmo-toets via datainventaris, design for access en precontractuele informatie tot datatoegang, doorgifte aan derden, bedrijfsgeheimen, contractbedingen, cloudwissel, gebruikersrechten en toegang voor overheidsinstanties.
Verplichtingencatalogus per rol
De verplichtingen voor fabrikanten en aanbieders van gerelateerde diensten, gegevenshouders, gegevensontvangers, aanbieders van gegevensverwerkingsdiensten en alle ondernemingen en de rechten van gebruikers, met oorspronkelijke tekst, status en bewijs.
Sjablonen
Rolanalyse, datainventaris, design-for-access-concept, precontractuele informatie, datagebruiksovereenkomst, toegangsproces, beschermingsconcept voor bedrijfsgeheimen, voorwaarden voor beschikbaarstelling, toetsing van bedingen en wisselbedingen. Sjablonen voor klantteksten bevatten voorbeeldformuleringen die u vóór gebruik juridisch laat toetsen.
Training R-DATAACT
Leercursus over de Data Act voor verantwoordelijken in productmanagement, ontwikkeling, verkoop en juridische zaken, met toewijzing, voortgang en deelnamebewijs.
De fasen in de module
- Scope, roles and SME exemption
- Data inventory: product data, related service data and metadata
- Design for access: provide data access in the product
- Information duties before the contract is concluded
- Data access for users and data use by the data holder
- Sharing with third parties, fair terms and compensation
- Trade secrets and technical protection measures
- Fair contract terms between businesses
- Cloud switching: role check and short path for providers of data processing services
- Your rights as a user (operator of connected machinery)
- Access by public authorities, interoperability, supervision and penalties
Catalogus: Catalogue of obligations by role and article
Passende modules
Compliancemanagement
Normenkaders begeleid implementeren: fasen, sjablonen, documentenpiramide, catalogi, gapanalyse, doelstellingen en actieplan tot en met de audit in het auditorportaal.
Meer informatieSupplier Management
Classificeer leveranciers, vraag zelfbeoordelingen en bewijs rechtstreeks bij de leverancier op, controleer ze en vraag aanvullingen. Met vragenlijsten voor NIS2, de AVG, ISO 27001, de CRA en IEC 62443-2-4.
Meer informatieAssetmanagement
IT- en OT-assets op één plek, agentless vastgelegd, met SBOM, fabrikantadviezen, einde van ondersteuning, licentieafstemming, identiteiten, onderlinge verbanden en zones volgens IEC 62443-3-2.
Meer informatieVeelgestelde vragen
Geldt de Data Act ook voor onze reeds verkochte machines?
Gedeeltelijk. De verplichting om producten voor datatoegang te ontwerpen geldt alleen voor verbonden producten en gerelateerde diensten die na 12 september 2026 in de handel worden gebracht; bepalend is het afzonderlijke apparaat, niet de productreeks. De rechten van gebruikers op toegang tot direct beschikbare gegevens en op doorgifte aan derden hebben daarentegen geen eigen peildatum en gelden sinds 12 september 2025. Volgens de FAQ van de Europese Commissie omvatten zij ook machines die al in het veld zijn.
Wij zijn een klein bedrijf. Moeten wij de Data Act implementeren?
De verplichtingen voor datatoegang volgens hoofdstuk II gelden niet voor micro- en kleine ondernemingen, voor zover zij geen grotere partner- of verbonden ondernemingen hebben en niet als onderaannemer voor de vervaardiging of het ontwerp van een verbonden product zijn ingeschakeld. De regels over oneerlijke contractbedingen en over de cloudwissel gelden toch. Complass leidt u door deze toets.
Wij exploiteren verbonden machines van andere fabrikanten. Wat levert de Data Act ons op?
Als gebruiker kunt u van de gegevenshouder de direct beschikbare gegevens van uw machines eisen, kosteloos en in machineleesbaar formaat, en de doorgifte aan een derde naar keuze, bijvoorbeeld een servicepartner. Complass helpt bij het opvragen van de gegevens, bij de toetsing van contracten en bij het vastleggen van eisen voor de inkoop van nieuwe machines.
Vervangt Complass een juridische toetsing?
Nee. Complass structureert rollen, verplichtingen en bewijs aan de hand van de wettekst en levert sjablonen met voorbeeldformuleringen; contracten en klantteksten laat u vóór gebruik juridisch toetsen.
Test Complass met uw eigen gegevens
Maak uw proefaccount zelf aan, desgewenst met een voorbeeldproject per kader. Wilt u Complass liever eerst zien, vraag dan een demo aan.